Bill C-12 ile Kanada’da Ne Değişti? İltica Başvurularında Yeni Kurallar ve Haklarınız
Kanada, C-12 ile bazı iltica başvurularının Göçmenlik ve Mülteci Kurulu’nda incelenmesini engelleyen yeni süre kuralları getirdi. Başvuru sırasında Kanada’da bulunma şartı, dosyaların işlenmesi ve göçmenlik belgelerine ilişkin yetkiler de değişti. Peki, önceki sistem nasıl işliyordu ve yeni düzenleme sizin için ne anlama geliyor?
Güncelleme: 10 Ekim 2026
Kanada’da iltica başvurusu yapmak, ülkenize döndüğünüzde karşılaşacağınız zulüm veya ciddi zarar riski nedeniyle Kanada’dan koruma istemektir. Bu süreçte önce başvurunun değerlendirmeye alınmaya uygun olup olmadığı incelenir. Uygun bulunan dosyalar, Göçmenlik ve Mülteci Kurulu’nun — Immigration and Refugee Board, IRB — Mülteci Koruma Bölümü’ne gönderilir. Korunma ihtiyacı burada değerlendirilir.
C-12’nin iltica alanındaki en önemli değişikliği, bu ilk aşamaya iki yeni engel eklemesidir: Kanada’ya girişten sonra bir yıldan fazla bekleyerek başvurmak ve ABD’den belirli şekilde giriş yaptıktan sonra 14 günlük süreyi geçirmek, dosyanın IRB’ye ulaşmasını engelleyebilir. Bu ayrım önemlidir: Başvurunun IRB’ye sevk edilmemesi, kişinin ülkesinde tehlike bulunmadığına karar verildiği anlamına gelmez. Kişinin korunma talebini hangi süreçte sunabileceğini değiştirir.
C-12 nedir, ne zaman yasalaştı?
Kamuoyunda Bill C-12 olarak bilinen Strengthening Canada’s Immigration System and Borders Act, 26 Mart 2026’da Kraliyet Onayı alarak yasalaştı. Sınır güvenliği ve göçmenlik sisteminin farklı alanlarını kapsayan düzenleme, Kanada’nın Göçmenlik ve Mülteci Koruma Yasası’nda da değişiklikler yaptı.
İltica bakımından değişiklikler üç başlıkta toplanıyor:
Başvurunun IRB’ye sevk edilmesine ilişkin yeni uygunluk engelleri.
Başvuru ve temyiz sürerken Kanada’da bulunmaya ilişkin açık kurallar.
Dosyaların tamamlanması, sevki ve takibine ilişkin süreç değişiklikleri.
Bunlara, göçmenlik belgeleri hakkında toplu karar alma ve kamu kurumları arasında bilgi paylaşma yetkileri de ekleniyor. Ancak bütün hükümler aynı tarihte uygulamaya geçmediği için yasalaşma tarihiyle her bir değişikliğin yürürlük tarihini ayırmak gerekiyor.
İltica sisteminde önce ne vardı, şimdi ne değişti?
Konu | C-12 öncesinde | C-12 ile gelen değişiklik |
Kanada’ya geldikten sonra başvuru zamanı | Girişten itibaren bir yılın geçmesi, tek başına IRB’ye sevki engelleyen genel bir kural değildi. | 24 Haziran 2020’den sonraki ilk girişin üzerinden bir yıldan fazla geçtikten sonra yapılan başvurular için yeni sevk engeli getirildi. |
ABD’den sınır kapıları arasından giriş | STCA’nın 14 günlük uygulama dönemi geçtikten sonra, diğer koşulları karşılayan bir başvuru IRB’ye sevk edilebiliyordu. | İlgili 14 günlük süre geçtikten sonra yapılan başvurular için ayrıca sevk engeli getirildi. |
Kanada dışında bulunmak | Başvuruyu takip etme ve ülkeye dönüşün korunma talebi üzerindeki etkilerine ilişkin mevcut kurallar uygulanıyordu. | Kanada dışında bulunan kişinin başvurusunun veya kendi temyizinin incelenmemesi ya da durdurulması açıkça düzenlendi. |
Korunma talep edilen ülkeye gönüllü dönüş | Dönüş, başvuruyu ve korunma iddiasını olumsuz etkileyebiliyordu. | Henüz karara bağlanmamış başvurunun veya kişinin kendi temyizinin terk edilmiş sayılması öngörüldü. |
Tablo, başlıca değişiklikleri özetler; muafiyetler ve diğer uygunluk koşulları ayrıca değerlendirilir. C-12’nin kabul edilen metni
1. Bir yıllık başvuru kuralı getirildi
Yeni kurala göre, 24 Haziran 2020’den sonraki ilk Kanada girişinizin üzerinden bir yıldan fazla geçtikten sonra iltica başvurusu yaparsanız, bir muafiyet uygulanmadığı sürece dosyanız IRB’ye sevk edilmez.
Burada belirleyici olan, son girişiniz veya mevcut izninizin başlangıç tarihi değildir. Kanada’dan ayrılıp yeniden gelmek süreyi sıfırlamaz. Öğrenci, çalışan veya ziyaretçi olarak giriş yapmış olmak da tek başına muafiyet sağlamaz.
Örnek: Eylül 2023’te Kanada’ya turist olarak geldiniz, kısa süre sonra ayrıldınız ve Ocak 2026’da geri döndünüz. Şubat 2026’da iltica başvurusu yaptığınızda süre, Eylül 2023’teki girişiniz üzerinden hesaplanır.
Dolayısıyla yıllar önce yapılmış kısa bir ziyaret bile bugünkü başvurunuzu etkileyebilir.
Yeni kural eski başvurulara da uygulanıyor mu?
Evet, belirli başvurulara uygulanıyor. İki yeni süre engeli, 3 Haziran 2025 ve sonrasında yapılan iltica başvurularını kapsıyor. Bu nedenle 26 Mart 2026’da yasa kabul edilmeden önce başvurmuş olmak, tek başına yeni kurallardan muaf olmak anlamına gelmiyor.
3 Haziran 2025’ten önce yapılan başvurular ise bu iki yeni engelin kapsamı dışında.
2. ABD sınırından girişlerde yeni bir 14 günlük engel getirildi
Kanada–ABD kara sınırında resmî sınır kapıları arasındaki bir noktadan giriş yapan ve ilgili 14 günlük süre geçtikten sonra iltica başvurusunda bulunan kişiler için yeni bir IRB’ye sevk engeli bulunuyor.
Ancak bu düzenleme, “İlk 14 gün içinde başvurursanız sorun olmaz” şeklinde okunmamalı. Çünkü Güvenli Üçüncü Ülke Anlaşması — STCA — uygulanmaya devam ediyor.
Başvuru zamanı | Dikkate alınması gereken kural |
İlgili 14 günlük dönem içinde | STCA uygulanabilir. İstisna veya muafiyet bulunmuyorsa kişi ABD’ye geri gönderilebilir. |
14 günlük süre geçtikten sonra | C-12’nin yeni uygunluk engeli, başvurunun IRB’ye sevk edilmesini önleyebilir. |
STCA’da belirli aile bağları, refakatsiz çocuklar, bazı Kanada belgeleri ve kamu yararı durumları için istisnalar vardır. Ancak her birinin koşulları farklıdır. Bir STCA istisnasına girmek de diğer uygunluk koşullarını ortadan kaldırmaz.
3. Başvuru sürerken Kanada’da bulunma şartı açıkça düzenlendi
C-12, Kanada dışında bulunmanın devam eden iltica başvurusu ve temyiz üzerindeki sonuçlarını açık biçimde düzenliyor.
Başvuru sahibi Kanada dışında olduğunda, ilgili inceleme başlatılmayabilir veya durdurulur. Kişi, hakkında korunma talep ettiği ülkeye gönüllü olarak dönerse, henüz karara bağlanmamış başvurusu ya da kendi temyizi terk edilmiş sayılabilir.
Bu nedenle seyahat kararı yalnızca pasaport ve vizenin geçerliliğine bakılarak verilmemeli; dosya üzerindeki etkisi de değerlendirilmelidir.
Bu değişiklikler duruşma hakkını nasıl etkiliyor?
Yeni süre kurallarına takılmayan ve diğer koşulları karşılayan başvurular IRB’de değerlendirilmeye devam eder. Buna karşılık, yeni engeller nedeniyle sevk edilmeyen kişiler, korunma taleplerini Sınır Dışı Öncesi Risk Değerlendirmesi — Pre-Removal Risk Assessment, PRRA yoluyla sunmak durumunda kalabilir.
PRRA, C-12 ile oluşturulmuş yeni bir sistem değildir. Önceden de vardı. Değişen, yeni uygunluk engellerinden etkilenen kişilerin IRB incelemesine erişememesi ve korunma değerlendirmesinde bu yolun önem kazanmasıdır.
PRRA; kişinin gönderileceği ülkede zulüm, işkence, yaşam tehlikesi veya zalimane ve olağandışı muamele riskiyle karşılaşıp karşılaşmayacağını değerlendirir.
IRB incelemesi ile PRRA arasındaki farklar
IRB’de iltica incelemesi | PRRA değerlendirmesi | |
Kararı kim verir? | IRB’nin Mülteci Koruma Bölümü — RPD. | IRCC bünyesindeki yetkili karar görevlisi. |
Süreç nasıl yürür? | Genellikle sözlü duruşma yapılır. Bazı başvurular duruşmasız kabul edilebilir. | Ağırlıklı olarak yazılı başvuru ve belgeler üzerinden yürür. Gerekli durumlarda duruşma yapılabilir. |
Kişi kendini nasıl anlatır? | Yazılı beyan ve belgelerini sunar; duruşmada soruları yanıtlar. | Risklerini yazılı olarak açıklar; duruşma düzenlenirse ilgili soruları sözlü yanıtlar. |
Hangi deliller sunulabilir? | Başvuruyu destekleyen belgeler ve usule uygun tanık anlatımları. | Dosyası IRB’ye sevk edilmemiş kişiler ilgili destekleyici delillerini sunabilir. Daha önce reddedilmiş dosyalarda yeni delil sınırlamaları vardır. |
Tanık dinlenebilir mi? | Usul kurallarına uygun şekilde tanık çağrılabilir. | Katılım sınırlıdır; görevli delili doğrulamak için gerekli görürse başka bir kişiyi dinleyebilir. |
Olumsuz karara karşı ne yapılabilir? | Koşulları karşılayan dosyalarda Mülteci Temyiz Bölümü’ne — RAD — başvurulabilir. | RAD temyizi yoktur. Federal Mahkeme’den yargısal inceleme istenebilir. |
IRB’ye sevk edilmemek, otomatik ve derhâl sınır dışı edilmek anlamına gelmez. Ancak PRRA’ya geçiş de kendiliğinden tamamlanmış bir başvuru oluşturmaz.
CBSA, uzaklaştırma sürecinde PRRA uygunluğunu değerlendirir ve başvuru yapabileceğinizi bildirir. Ayrıca STCA nedeniyle uygun bulunmayan kişiler PRRA’ya başvuramaz; bu durum, C-12’nin yeni süre engellerinden ayrılmalıdır. PRRA uygunluk koşulları
PRRA bildirimi alırsanız süreleri dikkatle izleyin
IRCC’nin güncel açıklamasına göre form ve kılavuz elden verildiğinde 15 gün, postayla gönderildiğinde 22 gün içinde başvuru yapılmalıdır. Destekleyici belgeler için bildirimde belirtilen tarihleri ayrıca takip edin.
İlk PRRA başvurusunun gerekli koşullarla ve süresinde yapılması, uzaklaştırmayı değerlendirme boyunca durdurabilir. Geç veya tekrarlanan başvurularda aynı koruma bulunmayabilir. PRRA kılavuzu
PRRA reddedilirse Federal Mahkeme’ye başvurmak, sınır dışı işlemini kendiliğinden durdurmaz. Bunun için ayrıca mahkemeden durdurma kararı gerekebilir.
Çocuklar için istisna var mı?
19 Mayıs 2026 tarihli geçici kamu politikası, başvuru sırasında 18 yaşından küçük olan ve Kanada’da ebeveyni veya kendisinden hukuken sorumlu bir yetişkin bulunmayan kişilere, iki yeni süre engelinden muafiyet tanınabilmesini sağlıyor.
Bu, bütün çocuklara yönelik otomatik bir muafiyet değildir. Diğer uygunluk koşulları uygulanmaya devam eder.
Başvuru işlemlerinde başka neler değişiyor?
C-12 kapsamındaki süreç reformları; dosyaların gerekli bilgi ve belgeler tamamlandıktan sonra IRB’ye sevk edilmesini, takip edilmeyen dosyaların ele alınmasını ve belirli işlemlerde çocuklar ile süreci anlayamayacak durumdaki kişiler için temsilci desteğini kapsıyor. Bu değişikliklerin uygulanması, ilgili hükümlerin ve yönetmeliklerin yürürlüğe girişine bağlı.
Başvuru sahipleri açısından yakın tarihli somut değişiklik ise 3 Kasım 2026’daki portal güncellemesi. Portalda başlatılıp 2 Kasım saat 23.59’a kadar — Doğu Saatiyle — gönderilmemiş başvurularda yeni soruların yanıtlanması ve eski yanıtların gözden geçirilmesi gerekecek. Bu teknik geçiş, kişisel başvuru sürelerini uzatmıyor.
İltica dışında: Belgeler ve bilgi paylaşımı
C-12, kamu yararı gerekçesiyle belirli göçmenlik belgelerinin topluca iptal edilmesi, askıya alınması veya değiştirilmesi; başvuruların alınmasının ya da işlenmesinin durdurulması için de yeni yetkiler getiriyor.
Bu kararlar tek bir bakan tarafından alınamıyor. Kabine değerlendirmesi ve Governor in Council kararı gerekiyor. IRCC, bu özel yetkilerin Kanada içindeki iltica başvurularını kapsamadığını ve kendi başına kalıcı veya geçici oturum statüsünü verme, değiştirme ya da geri alma yetkisi oluşturmadığını belirtiyor.
Kimlik, göçmenlik statüsü ve IRCC belgelerine ilişkin bilgilerin Kanada’daki kamu kurumları arasında paylaşılmasına ilişkin yetkiler de genişletildi. Bu paylaşımlar yasal yetki, belirli amaçlar ve yazılı anlaşmalar gibi koşullara bağlı.
Başvurusu devam edenler ne yapmalı?
Dosyanızın yeni kurallardan etkilenip etkilenmediğini değerlendirmek için şu bilgileri bir araya getirin:
Kanada’ya bütün giriş ve çıkış tarihleriniz: Kısa ziyaretler dâhil.
İltica başvurunuzun tarihi ve bulunduğu aşama.
IRCC, CBSA ve IRB’den gelen bildirimler: Özellikle cevap verilmesi gereken son tarihler.
Korunma ihtiyacınızı destekleyen belgeler ve olayların tarih sırası.
Yeni uygunluk engellerine karşı anayasal itirazlar Federal Mahkeme’de sürüyor. Ancak davaların devam etmesi, kuralların iptal edildiği veya herkesin uzaklaştırma işleminin durduğu anlamına gelmiyor.
Uygun bulunmama kararı, PRRA bildirimi veya uzaklaştırma tarihi aldıysanız, süre dolmadan mülteci hukuku alanında çalışan bir avukata başvurun.
